---
title: "लुतो – Luto –  Scabies – स्क्याबिज"
canonical_url: https://dermaclinic.com.np/luto/
markdown_url: https://dermaclinic.com.np/luto.md
clinic: "Derma Clinic Pvt. Ltd. (Basundhara Chowki, Kathmandu, Nepal)"
medical_reviewer: "Dr. Utsav Sharma (MBBS, MD Dermatology & Venereology, NMC No: 7619)"
phone: "+977-9801358600"
date_published: 2025-03-17T16:01:44+00:00
date_modified: 2025-11-20T04:24:07+00:00
---

# लुतो – Luto –  Scabies – स्क्याबिज

> **Source:** [https://dermaclinic.com.np/luto/](https://dermaclinic.com.np/luto/)  
> **Clinic:** Derma Clinic Pvt. Ltd., 4th Floor Bishal Bhawan, Basundhara Chowki, Kathmandu | **Phone/WhatsApp:** +977-9801358600 | **Lead Specialist:** Dr. Utsav Sharma (NMC 7619)

**लुतो** (Scabies)** के हो?** **स्क्याबिज** एक सामान्य र सजिलै सर्ने छालाको रोग हो जुन सानो कीटाणुले गर्दा हुन्छ र यो छालामुनि बस्छ । यसको मुख्य लक्षण भनेको धेरै चिलाउने हो, जुन प्रायः रातिमा झनै बढ्छ । यो रोग सबै उमेरका मानिसहरूलाई लाग्न सक्छ र यो सरसफाइको कमीले हुँदैन ।

**लुतो**को कारण के हो?

**लुतो**  *सारकोप्टेस स्क्याबी* नामक सानो कीटाणुले गर्दा हुन्छ । मानिसलाई असर गर्ने खास कीटाणुलाई *सारकोप्टेस स्क्याबी भेर होमिनिस* भनिन्छ । यो आर्थ्रोपोडा वर्गको हो (माकुरा र किर्ना जस्तै) र यो धेरै सानो हुन्छ (वयस्क पोथी कीटाणु लगभग ०.३०-०.४५ मिमी लामो हुन्छ) । पोथी कीटाणु छालाको माथिल्लो तहमा (स्ट्र्याटम कोर्नियम) अण्डा पार्नको लागि बस्छ । यसको जीवनचक्रमा चार चरणहरू हुन्छन्: अण्डा, लार्भा, निम्फ र वयस्क ।  

**लुतो**का प्रकारहरू

स्क्याबिज मुख्यतया तीन प्रकारका हुन्छन्: क्लासिक स्क्याबिज, नोडुलर स्क्याबिज र क्रस्टेड (नर्वेजियन) स्क्याबिज ।  

**क्लासिक स्क्याबिज** यो सबैभन्दा सामान्य प्रकार हो, जसमा छालामा थोरै संख्यामा कीटाणुहरू (लगभग १०-१५) हुन्छन् । यसले धेरै चिलाउने गर्छ, विशेष गरी राति, र छालामा बिमिराहरू आउँछन् ।यो सामान्यतया लामो समयसम्म छालाको सम्पर्कमा आउनाले सर्छ ।  

**नोडुलर स्क्याबिज** यो प्रकार ७-१०% बिरामीहरूमा देखिन्छ र यसमा साना, चिलाउने, राता गाँठाहरू (५-२० मिमी) हुन्छन् जुन प्रायः जननेन्द्रिय, कम्मर र काखीमा देखा पर्दछन् । यो कीटाणुहरूप्रतिको अतिसंवेदनशीलताको प्रतिक्रिया मानिन्छ र क्लासिक स्क्याबिजको सफल उपचार पछि पनि महिनौंसम्म रहन सक्छ ।  

**क्रस्टेड (नर्वेजियन) स्क्याबिज** यो एक गम्भीर र सजिलै सर्ने प्रकार हो जसमा धेरै संख्यामा कीटाणुहरू (हजारौं देखि लाखौं) हुन्छन् । यो प्रायः कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली भएका व्यक्तिहरू, वृद्धवृद्धा वा असक्षम व्यक्तिहरूमा हुन्छ । यसमा छालामा बाक्लो पाप्रा लाग्छ जसमा धेरै कीटाणुहरू र अण्डाहरू हुन्छन् । यस प्रकारमा चिलाउने कम वा नहुन सक्छ ।

**लुतो**का लक्षणहरू

स्क्याबिजका मुख्य लक्षणहरूमा निम्न समावेश छन्:
 - अत्याधिक चिलाउने, विशेषगरि रातको समयमा।
- डन्डिफोर जस्ता साना फोका, लामो धर्को; औंलाको बिच, नाडी, काँखी, पेट, गुप्ताङ्ग, हत्केलाको छेउमा देखिन्छ।
- गुप्ताङ्गमा डन्डिफोर जस्ता डल्ला पनि देखिन्छन्।

पहिलो पटक संक्रमण भएको खण्डमा लक्षणहरू देखा पर्न ३ देखि ६ हप्ता लाग्न सक्छ, तर यदि तपाईंलाई पहिले स्क्याबिज भएको छ भने, लक्षणहरू १ देखि ४ दिनमा देखा पर्न सक्छन् ।

**लुतो**को उपचार कसरी गरिन्छ?

स्क्याबिजको उपचार सामान्यतया डाक्टरले सिफारिस गरेको औषधिले गरिन्छ जसले कीटाणु र तिनीहरूका अण्डाहरूलाई मार्छ । यी औषधिहरू बाहिरी रूपमा लगाउने र खाने दुवै प्रकारमा उपलब्ध छन् ।  

**बाहिरी रूपमा लगाउने औषधिहरू**: यी क्रिम वा लोशनहरू हुन् जुन छालामा लगाइन्छ । सामान्य विकल्पहरूमा permethrin क्रिम वा लोशन

**खाने औषधि:** Ivermectin एक खाने चक्की हो जुन डाक्टरले लेख्न सक्छन् ।  

**नजिकका मानिसहरूको उपचार**: घरका सबै सदस्यहरू र नजिकका मानिसहरूलाई एकै समयमा उपचार गर्नुपर्छ, यदि तिनीहरूमा लक्षणहरू नभए पनि, कीटाणुहरूलाई फैलिनबाट रोक्न । पछिल्लो ८ हप्तामा यौन सम्पर्क भएका व्यक्तिहरूलाई पनि उपचार गर्नुपर्छ । 

**सरसफाइका उपायहरू:** उपचार गर्नुभन्दा ३ दिन अगाडि प्रयोग गरिएका सबै ओछ्यान, कपडा र तौलियाहरू तातो पानीमा (कम्तिमा ६०°C ) धुनुहोस् र तातो हावामा वा ड्राई क्लीन गरेर सुकाउनुहोस् । धुन नसकिने चीजहरूलाई कम्तिमा ७ दिनसम्म प्लास्टिकको झोलामा बन्द गर्नुहोस् । कार्पेट र फर्निचरलाई भ्याकुम गर्नुहोस् ।  

लक्षणहरूको राहत: चिलाउने कम गर्न, तपाईंको डाक्टरले एन्टीहिस्टामाइन चक्की वा बाहिरी रूपमा लगाउने स्टेरोइड क्रिमहरू सिफारिस गर्न सक्छन् . क्यालामाइन लोशनले पनि  राहत दिन सक्छ । सफल उपचार पछि पनि २-४ हप्तासम्म चिलाउन सक्छ । 

महत्वपूर्ण नोट: स्क्याबिजको उपचारको लागि ओभर-द-काउन्टर उत्पादनहरू वा कीटनाशक स्प्रेहरू प्रयोग नगर्नुहोस् ।  

यदि तपाईंलाई **लुतो**को लक्षणहरू देखिएमा, कृपया तुरुन्तै **[डर्मा क्लिनिक](https://dermaclinic.com.np/contact-us/) काठमाडौं** (9801358600/01-5918555) मा सम्पर्क गरी [छाला रोग विशेषज्ञ](https://dermaclinic.com.np/) सँग उचित उपचार र सल्लाह लिनुहोस्। समयमै उपचार सुरु गर्नाले जटिलताहरूबाट बच्न सकिन्छ।