---
title: "अनुहारको पोतो (Melasma) बाट हैरान हुनुहुन्छ? जान्नुहोस् यसको कारण, आधुनिक परीक्षण र उत्तम उपचार!"
canonical_url: https://dermaclinic.com.np/poto-upachar/
markdown_url: https://dermaclinic.com.np/poto-upachar.md
clinic: "Derma Clinic Pvt. Ltd. (Basundhara Chowki, Kathmandu, Nepal)"
medical_reviewer: "Dr. Utsav Sharma (MBBS, MD Dermatology & Venereology, NMC No: 7619)"
phone: "+977-9801358600"
date_published: 2026-01-19T11:20:44+00:00
date_modified: 2026-01-20T02:53:33+00:00
---

# अनुहारको पोतो (Melasma) बाट हैरान हुनुहुन्छ? जान्नुहोस् यसको कारण, आधुनिक परीक्षण र उत्तम उपचार!

> **Source:** [https://dermaclinic.com.np/poto-upachar/](https://dermaclinic.com.np/poto-upachar/)  
> **Clinic:** Derma Clinic Pvt. Ltd., 4th Floor Bishal Bhawan, Basundhara Chowki, Kathmandu | **Phone/WhatsApp:** +977-9801358600 | **Lead Specialist:** Dr. Utsav Sharma (NMC 7619)

के तपाईं ऐना हेर्दा अनुहारमा देखिएका पोतोका दागहरूले ([Melasma](https://dermaclinic.com.np/melasma-treatment-kathmandu/)) गर्दा चिन्तित हुनुहुन्छ? धेरै नेपालीहरूमा देखिने पोतो केवल बाहिरी छालाको समस्या मात्र होइन, यसको सम्बन्ध हाम्रो स्वास्थ्य र जीवनशैलीको भित्री कारणहरूसँग पनि हुन्छ। त्यसैले, जथाभावी क्रिम लगाएर छाला बिगार्नुको साटो **[Derma Clinic Kathmandu](https://dermaclinic.com.np/)** मा आउनुहोस्, जहाँ हामी विशेषज्ञ डर्माटोलोजिष्टको निगरानीमा पोतोको भरपर्दो उपचार प्रदान गर्दछौं।

---

### **१. पोतो ([Melasma](https://dermaclinic.com.np/melasma/)) भनेको के हो?**

पोतो छालाको एक यस्तो अवस्था हो जहाँ अनुहारका विभिन्न भागहरू, विशेष गरी गाला, नाकको डाँडी, निधार र माथिल्लो ओठमा गाढा रङका टाटाहरू देखिन्छन्। यो समस्या पुरुषमा भन्दा महिलाहरूमा, विशेष गरी प्रजनन उमेरका महिलाहरूमा बढी देखिन्छ।

---

### **२. पोतो आउनुका मुख्य कारणहरू र ट्रिगरहरू (Causes & Triggers)**

पोतो आउनुको पछाडि बाह्य र आन्तरिक दुवै कारणहरू हुन सक्छन्:

- **सूर्यको किरण (Sun Exposure):** UV किरणहरूले मेलानोसाइट्सलाई उत्तेजित बनाउँछ, जसले गर्दा छालामा बढी रङ उत्पादन हुन्छ।

- **हर्मोनल परिवर्तन (Hormonal Fluctuations):** गर्भावस्थामा हुने हर्मोनको उतारचढावले पोतो निम्त्याउँछ, जसलाई 'Mask of Pregnancy' पनि भनिन्छ।

- **औषधि र गर्भनिरोधक साधन:** परिवार नियोजनका चक्कीहरू वा हर्मोनल औषधिहरूको सेवनले पोतो आउने सम्भावना बढाउँछ।

- **थाइराइडको समस्या (Thyroid Dysfunction):** थाइराइड हर्मोनको असन्तुलन पोतोको एक प्रमुख कारण हो।

- **PCOS/PCOD:** डिम्बाशयमा हुने सिस्टका कारण हर्मोनमा गडबडी हुँदा अनुहारमा पोतो देखिन सक्छ।

- **तनाव र गर्मी (Stress & Heat):** अत्यधिक मानसिक तनाव र भान्साको तातो वा हिटरको रापले पनि पोतोलाई अझ गाढा बनाउँछ।

- **वंशाणुगत (Genetics):** यदि परिवारमा बुबाआमालाई पोतो छ भने छोराछोरीमा पनि यो देखिन सक्छ।

---

### **३. पोतोको सही पहिचानका लागि आवश्यक परीक्षणहरू (Tests to do)**

हामी केवल बाहिरी दाग हेरेर मात्र उपचार गर्दैनौं, यसको जरा पत्ता लगाउन निम्न परीक्षणहरू सिफारिस गर्छौं:

- **रगत परीक्षण (Blood Test):** थाइराइड (T3, T4, TSH), भिटामिन B12 र D3 को मात्रा जाँच गरिन्छ। यी तत्वको कमीले उपचारलाई ढिलो बनाउन सक्छ।

- **अल्ट्रासाउन्ड (USG Abdomen & Pelvis):** महिलाहरूमा PCOS जस्ता समस्या छ कि छैन भनेर पत्ता लगाउन भिडियो एक्स-रे गरिन्छ।

- **Wood’s Lamp Examination:** यसले पोतो छालाको कुन तहमा (Epidermal वा Dermal) छ भन्ने स्पष्ट पार्छ।

---

### **४. पोतोको प्रभावकारी उपचार (Treatment Options)**

#### **A. टपिकल क्रिमहरू (Topical Creams)**

- **Hydroquinone:** यसले मेलानिन बनाउने इन्जाइमलाई रोकेर दागलाई फिक्का बनाउँछ।

- **Tretinoin/Retinoids:** यसले छालाका कोषहरूलाई नवीकरण गर्छ र दाग भएको पुरानो तहलाई हटाउँछ।

- **Kojic Acid & Azelaic Acid:** यी तत्वले छालाको रङलाई प्राकृतिक रूपमा चम्किलो बनाउँछन्।

- **Vitamin C Serum:** यसले छालालाई घामबाट जोगाउँछ र चमक दिन्छ।

#### **B. खाने औषधि (Oral Treatment)**

धेरै जिद्दी पोतोका लागि **Tranexamic Acid** जस्ता चक्कीहरू डाक्टरको कडा निगरानीमा दिइन्छ।

#### **C. केमिकल पिलिङ ([Chemical Peeling](https://dermaclinic.com.np/understanding-melasma-and-the-role-of-chemical-peels/))**

यसले छालाको मृत पत्रलाई हटाएर नयाँ र स्वस्थ छाला निकाल्छ।

- **उत्तम पिलहरू:** Glycolic Acid, Mandelic Acid र Lactic Acid।

- **विशेष अफर:** **Derma Clinic Kathmandu** मा [केमिकल पिलिङ](https://dermaclinic.com.np/understanding-melasma-and-the-role-of-chemical-peels/) सेवा **मात्र रु. ३,००० बाट सुरु** हुन्छ।

---

### **५. बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (Frequently Asked Questions - FAQ)**

**१. के पोतो सधैंका लागि निको हुन्छ?**
पोतोलाई उपचारबाट हटाउन सकिन्छ, तर घामबाट जोगिएन वा हर्मोन असन्तुलन भयो भने यो फेरि फर्कन सक्छ। त्यसैले नियमित सनस्क्रिनको प्रयोग अनिवार्य छ।

**२. के केमिकल पिलिङ गर्दा छाला पातलो हुन्छ?**
हुँदैन। विशेषज्ञको निगरानीमा गरिने पिलिङले छालाको माथिल्लो मृत तह मात्र हटाउँछ र भित्रबाट कोलाजेन बढाएर छालालाई स्वस्थ बनाउँछ।

**३. के गर्भावस्थामा पोतोको उपचार गर्न मिल्छ?**
गर्भावस्थामा कडा औषधि वा केमिकल पिलिङ गर्नु हुँदैन। यस समयमा केवल सुरक्षित सनस्क्रिन र मोइस्चराइजर प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत उपचार सुत्केरी भइसकेपछि मात्र सुरु गर्नु राम्रो हुन्छ।

**४. ल्यापटप वा मोबाइलको स्क्रिनले पनि पोतो बढाउँछ?**
हो, स्क्रिनबाट निस्कने 'Blue Light' ले पनि मेलानिन उत्पादन बढाउन सक्छ। त्यसैले घरभित्रै बस्दा पनि सनस्क्रिन लगाउनु फाइदाजनक हुन्छ।

**५. पोतोको उपचार गर्दा घाममा निस्कनै नहुने हो?**
निस्कन मिल्छ, तर सावधानी अपनाउनु पर्छ। चौडा किनारा भएको टोपी, छाता र SPF 50 भएको सनस्क्रिन प्रयोग गरेर मात्र बाहिर निस्कनुपर्छ।

**६. के घरेलु उपचार (जस्तै कागती वा बेसार) ले पोतो निको हुन्छ?**
कागती जस्ता कडा एसिडिक चिज सिधै लगाउँदा छाला डढ्न सक्छ (Chemical Burn)। वैज्ञानिक उपचार नै पोतोका लागि सुरक्षित र प्रभावकारी हुन्छ।

**७. केमिकल पिलिङ गरेपछि छाला कस्तो देखिन्छ?**
पिलिङपछि १-२ दिन छाला थोरै रातो हुन सक्छ र बिस्तारै पुरानो छाला निस्कन (Peeling) थाल्छ। यो एक सामान्य प्रक्रिया हो।

**८. के पुरुषहरूलाई पनि पोतो आउँछ?**
हो, घामको अत्यधिक एक्सपोजर र कलेजो सम्बन्धी केही समस्याका कारण पुरुषहरूमा पनि पोतो देखिन सक्छ।

**९. पोतोको उपचार गर्दा खानपानमा के ध्यान दिनुपर्छ?**
भिटामिन C र E युक्त फलफूल, हरियो सागसब्जी र प्रशस्त पानी पिउनाले छाला छिटो निको हुन्छ।

**१०. पोतो हटाउन कति समय लाग्छ?**
यो पोतोको गहिराईमा भर पर्छ। सामान्यतया ३ देखि ६ महिनाको निरन्तर उपचारपछि सन्तोषजनक नतिजा देखिन्छ।

---

### **निष्कर्ष: किन आउने Derma Clinic Kathmandu?**

पोतो (Melasma) को उपचार केवल बाहिरी दाग हटाउनु मात्र होइन, यो छालाको गहिरो स्वास्थ्य र हर्मोनल सन्तुलन मिलाउने एक संवेदनशील प्रक्रिया हो। त्यसैले, जथाभावी र असुरक्षित क्रिमको प्रयोग गरेर आफ्नो छालालाई थप जोखिममा नपार्नुहोस्।

**[Derma Clinic Kathmandu](https://dermaclinic.com.np/appointment/)** मा तपाईंले १४ वर्षभन्दा लामो क्लिनिकल अनुभव भएका वरिष्ठ छाला रोग विशेषज्ञ **[Dr. Utsav Sharma](https://utsavsharma.com.np) (NMC No: 7619)** बाट प्रत्यक्ष परामर्श र उपचार प्राप्त गर्नुहुनेछ। डा. शर्माको विज्ञता, आधुनिक रगत परीक्षण, र अल्ट्रासाउन्ड (USG) मार्फत समस्याको जड पत्ता लगाउने हाम्रो वैज्ञानिक पद्धतिले तपाईंलाई पोतोबाट मुक्ति दिलाई स्वस्थ र प्राकृतिक चमक प्रदान गर्नेछ। सुरक्षित र नतिजामुखी उपचारका लागि आजै आफ्नो [अपोइन्टमेन्ट](https://dermaclinic.com.np/appointment/) सुरक्षित गर्नुहोस्।

**हाम्रो ठेगाना:**
📍 [**Derma Clinic **
Basundhara Chowki,
Kathmandu](https://maps.app.goo.gl/EFAuC3E3RZzTJnHBA)
Phone: [9801358600](tel:9801358600)

 👨‍⚕️ **विशेषज्ञ परामर्श: [डा. उत्सव शर्मा ](https://utsavsharma.com.np)(NMC: 7619)** ⭐ **१४+ वर्षको अनुभव**

---
