के तपाईं ऐना हेर्दा अनुहारमा देखिएका पोतोका दागहरूले (Melasma) गर्दा चिन्तित हुनुहुन्छ? धेरै नेपालीहरूमा देखिने पोतो केवल बाहिरी छालाको समस्या मात्र होइन, यसको सम्बन्ध हाम्रो स्वास्थ्य र जीवनशैलीको भित्री कारणहरूसँग पनि हुन्छ। त्यसैले, जथाभावी क्रिम लगाएर छाला बिगार्नुको साटो Derma Clinic Kathmandu मा आउनुहोस्, जहाँ हामी विशेषज्ञ डर्माटोलोजिष्टको निगरानीमा पोतोको भरपर्दो उपचार प्रदान गर्दछौं।
१. पोतो (Melasma) भनेको के हो?
पोतो छालाको एक यस्तो अवस्था हो जहाँ अनुहारका विभिन्न भागहरू, विशेष गरी गाला, नाकको डाँडी, निधार र माथिल्लो ओठमा गाढा रङका टाटाहरू देखिन्छन्। यो समस्या पुरुषमा भन्दा महिलाहरूमा, विशेष गरी प्रजनन उमेरका महिलाहरूमा बढी देखिन्छ।
२. पोतो आउनुका मुख्य कारणहरू र ट्रिगरहरू (Causes & Triggers)
पोतो आउनुको पछाडि बाह्य र आन्तरिक दुवै कारणहरू हुन सक्छन्:
- सूर्यको किरण (Sun Exposure): UV किरणहरूले मेलानोसाइट्सलाई उत्तेजित बनाउँछ, जसले गर्दा छालामा बढी रङ उत्पादन हुन्छ।
- हर्मोनल परिवर्तन (Hormonal Fluctuations): गर्भावस्थामा हुने हर्मोनको उतारचढावले पोतो निम्त्याउँछ, जसलाई ‘Mask of Pregnancy’ पनि भनिन्छ।
- औषधि र गर्भनिरोधक साधन: परिवार नियोजनका चक्कीहरू वा हर्मोनल औषधिहरूको सेवनले पोतो आउने सम्भावना बढाउँछ।
- थाइराइडको समस्या (Thyroid Dysfunction): थाइराइड हर्मोनको असन्तुलन पोतोको एक प्रमुख कारण हो।
- PCOS/PCOD: डिम्बाशयमा हुने सिस्टका कारण हर्मोनमा गडबडी हुँदा अनुहारमा पोतो देखिन सक्छ।
- तनाव र गर्मी (Stress & Heat): अत्यधिक मानसिक तनाव र भान्साको तातो वा हिटरको रापले पनि पोतोलाई अझ गाढा बनाउँछ।
- वंशाणुगत (Genetics): यदि परिवारमा बुबाआमालाई पोतो छ भने छोराछोरीमा पनि यो देखिन सक्छ।
३. पोतोको सही पहिचानका लागि आवश्यक परीक्षणहरू (Tests to do)
हामी केवल बाहिरी दाग हेरेर मात्र उपचार गर्दैनौं, यसको जरा पत्ता लगाउन निम्न परीक्षणहरू सिफारिस गर्छौं:
- रगत परीक्षण (Blood Test): थाइराइड (T3, T4, TSH), भिटामिन B12 र D3 को मात्रा जाँच गरिन्छ। यी तत्वको कमीले उपचारलाई ढिलो बनाउन सक्छ।
- अल्ट्रासाउन्ड (USG Abdomen & Pelvis): महिलाहरूमा PCOS जस्ता समस्या छ कि छैन भनेर पत्ता लगाउन भिडियो एक्स-रे गरिन्छ।
- Wood’s Lamp Examination: यसले पोतो छालाको कुन तहमा (Epidermal वा Dermal) छ भन्ने स्पष्ट पार्छ।
४. पोतोको प्रभावकारी उपचार (Treatment Options)
A. टपिकल क्रिमहरू (Topical Creams)
- Hydroquinone: यसले मेलानिन बनाउने इन्जाइमलाई रोकेर दागलाई फिक्का बनाउँछ।
- Tretinoin/Retinoids: यसले छालाका कोषहरूलाई नवीकरण गर्छ र दाग भएको पुरानो तहलाई हटाउँछ।
- Kojic Acid & Azelaic Acid: यी तत्वले छालाको रङलाई प्राकृतिक रूपमा चम्किलो बनाउँछन्।
- Vitamin C Serum: यसले छालालाई घामबाट जोगाउँछ र चमक दिन्छ।
B. खाने औषधि (Oral Treatment)
धेरै जिद्दी पोतोका लागि Tranexamic Acid जस्ता चक्कीहरू डाक्टरको कडा निगरानीमा दिइन्छ।
C. केमिकल पिलिङ (Chemical Peeling)
यसले छालाको मृत पत्रलाई हटाएर नयाँ र स्वस्थ छाला निकाल्छ।
- उत्तम पिलहरू: Glycolic Acid, Mandelic Acid र Lactic Acid।
- विशेष अफर: Derma Clinic Kathmandu मा केमिकल पिलिङ सेवा मात्र रु. ३,००० बाट सुरु हुन्छ।
५. बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (Frequently Asked Questions – FAQ)
१. के पोतो सधैंका लागि निको हुन्छ?
पोतोलाई उपचारबाट हटाउन सकिन्छ, तर घामबाट जोगिएन वा हर्मोन असन्तुलन भयो भने यो फेरि फर्कन सक्छ। त्यसैले नियमित सनस्क्रिनको प्रयोग अनिवार्य छ।
२. के केमिकल पिलिङ गर्दा छाला पातलो हुन्छ?
हुँदैन। विशेषज्ञको निगरानीमा गरिने पिलिङले छालाको माथिल्लो मृत तह मात्र हटाउँछ र भित्रबाट कोलाजेन बढाएर छालालाई स्वस्थ बनाउँछ।
३. के गर्भावस्थामा पोतोको उपचार गर्न मिल्छ?
गर्भावस्थामा कडा औषधि वा केमिकल पिलिङ गर्नु हुँदैन। यस समयमा केवल सुरक्षित सनस्क्रिन र मोइस्चराइजर प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत उपचार सुत्केरी भइसकेपछि मात्र सुरु गर्नु राम्रो हुन्छ।
४. ल्यापटप वा मोबाइलको स्क्रिनले पनि पोतो बढाउँछ?
हो, स्क्रिनबाट निस्कने ‘Blue Light’ ले पनि मेलानिन उत्पादन बढाउन सक्छ। त्यसैले घरभित्रै बस्दा पनि सनस्क्रिन लगाउनु फाइदाजनक हुन्छ।
५. पोतोको उपचार गर्दा घाममा निस्कनै नहुने हो?
निस्कन मिल्छ, तर सावधानी अपनाउनु पर्छ। चौडा किनारा भएको टोपी, छाता र SPF 50 भएको सनस्क्रिन प्रयोग गरेर मात्र बाहिर निस्कनुपर्छ।
६. के घरेलु उपचार (जस्तै कागती वा बेसार) ले पोतो निको हुन्छ?
कागती जस्ता कडा एसिडिक चिज सिधै लगाउँदा छाला डढ्न सक्छ (Chemical Burn)। वैज्ञानिक उपचार नै पोतोका लागि सुरक्षित र प्रभावकारी हुन्छ।
७. केमिकल पिलिङ गरेपछि छाला कस्तो देखिन्छ?
पिलिङपछि १-२ दिन छाला थोरै रातो हुन सक्छ र बिस्तारै पुरानो छाला निस्कन (Peeling) थाल्छ। यो एक सामान्य प्रक्रिया हो।
८. के पुरुषहरूलाई पनि पोतो आउँछ?
हो, घामको अत्यधिक एक्सपोजर र कलेजो सम्बन्धी केही समस्याका कारण पुरुषहरूमा पनि पोतो देखिन सक्छ।
९. पोतोको उपचार गर्दा खानपानमा के ध्यान दिनुपर्छ?
भिटामिन C र E युक्त फलफूल, हरियो सागसब्जी र प्रशस्त पानी पिउनाले छाला छिटो निको हुन्छ।
१०. पोतो हटाउन कति समय लाग्छ?
यो पोतोको गहिराईमा भर पर्छ। सामान्यतया ३ देखि ६ महिनाको निरन्तर उपचारपछि सन्तोषजनक नतिजा देखिन्छ।
निष्कर्ष: किन आउने Derma Clinic Kathmandu?
पोतो (Melasma) को उपचार केवल बाहिरी दाग हटाउनु मात्र होइन, यो छालाको गहिरो स्वास्थ्य र हर्मोनल सन्तुलन मिलाउने एक संवेदनशील प्रक्रिया हो। त्यसैले, जथाभावी र असुरक्षित क्रिमको प्रयोग गरेर आफ्नो छालालाई थप जोखिममा नपार्नुहोस्।
Derma Clinic Kathmandu मा तपाईंले १४ वर्षभन्दा लामो क्लिनिकल अनुभव भएका वरिष्ठ छाला रोग विशेषज्ञ Dr. Utsav Sharma (NMC No: 7619) बाट प्रत्यक्ष परामर्श र उपचार प्राप्त गर्नुहुनेछ। डा. शर्माको विज्ञता, आधुनिक रगत परीक्षण, र अल्ट्रासाउन्ड (USG) मार्फत समस्याको जड पत्ता लगाउने हाम्रो वैज्ञानिक पद्धतिले तपाईंलाई पोतोबाट मुक्ति दिलाई स्वस्थ र प्राकृतिक चमक प्रदान गर्नेछ। सुरक्षित र नतिजामुखी उपचारका लागि आजै आफ्नो अपोइन्टमेन्ट सुरक्षित गर्नुहोस्।
हाम्रो ठेगाना:
📍 Derma Clinic
Basundhara Chowki,
Kathmandu
Phone: 9801358600
👨⚕️ विशेषज्ञ परामर्श: डा. उत्सव शर्मा (NMC: 7619) ⭐ १४+ वर्षको अनुभव